Ecologische voetafdruk in bouw

Bij het bouwen hebben momenteel synthetische materialen bij de gebouwafdichting, sanitaire-, elektro- en verwarmingsinstallatie hun bijzondere legitimiteit. Weliswaar bestaan er bijvoorbeeld al lange tijd doelmatige houten dakgoten en waterleidingen, funderingen in water- en aardeomgeving en zelfs kachels van hout, in de gangbare bouwpraktijk echter hebben deze varianten voor de huidige gebouwen en installaties vanwege garantieredenen, de beschikbaarheid in de handel en de ontbrekende ervaring in de toepassing vrijwel geen betekenis.

Voor de productie van synthetische materialen is echter in de regel een hoog energieverbruik nodig. Voor het bouwen van installaties en gebouwen met zulke bouwstoffen en installaties is de daarvoor aangewende totale energiebalans uiteindelijk vaak hoger dan de eigenlijk gehoopte besparing door de desbetreffende functie van het bouwdeel. Stel maar eens een balans op van accuus, zonnepanelen of zeer efficiënte isolatie, die wederom alleen functioneren indien folies, lijmen en afdichtingen worden toegepast afkomstig van energieïntensieve industrieproductie.
Niet alleen bij een blik op de skyline van Frankfurt-‘Mainhattan’ blijkt: veelvuldig zijn bij onze huidige gebouwen uitgebreide luchtbehandelings- en ventilatieïnstallaties als technische oplossingen niet te vermijden, om deze gebouwen überhaupt te kunnen gebruiken.

De voordelen ‘moderne bouwstoffen’ liggen enerzijds weliswaar duidelijk bij de beschikbaarheid, toepassingservaring, gemak en montagekostenbesparing. Anderzijds geldt: bij het gebruik van natuurstoffen komt de benodigde energie voor de productie van installaties en gebouwen in eerste instantie voor rekening van het transport en de mechanische bewerking. Een latere verandering en opruimen van bouwdelen van deze soort is daarbij minder intensief als bij synthetisch geproduceerde bouwdelen, die na gebruik energieïntensief weer beschikbaar gemaakt worden of – want zonder volgende gebruiksmogelijkheid – gestort / speciaal gestort moeten worden. Ze verlaten de energiekringloop; de ooit opgewekte productieënergie wordt tot verliespost; de ecobalans van deze stoffen verslechtert.

Omdat de bouwtechnieken echter steeds veranderen, zijn de bouwdelen van synthetische materialen en samengestelde materialen niet werkelijk toekomstbestendig. Het gevolg: relais, schakelaars, stroomkabels, afvoerbuizen, electronische sturingen vereisen ofwel kostbare recyclingsprocessen en speciale behandelingen ofwel veroorzaken aanzienlijke stort- resp. afvaltransportkosten. Desondanks veroorzaken ze zorgen: in de toekomst… (zo praten vele over een styropor-isolatie’waan’ in de bouwbranche, en latere generaties draaien op voor de gevolgen…)